Athina Papadaki

Country House

With basil plants and pulses I 'll live,
folding my arms in cohesion
I ask that my circle close courteously.
The trees' roof lower
and the threhold an inch or so above
the silver driftwood on the strand.
At the turn of the skies around twilight
you forfeit authority
but gain chicory,
running water.
I go for an airing on the balcony.
Between door and horizon intervenes God.

Imitation
From Towards the Unknown, Kastaniotis 2005, p. 27. and republished in Ithaca Online

Uninvited he asked me for a rose.
The wish of a passer-by
I said to the rosebush, I’ll sacrifice you.
Meek the garden shimmered
in a profane world.
I tried to cut the aromatic plant,
it wouldn’t cut.
Why are you snipping the void
like a flower
said the passer-by.

Everything turned upside-down.
So for such a long time
what have I been watering, hoeing, irrigating?
The flowerbed a chimera,
or perhaps matter
took revenge on an imitation human?

Also,

Athina Papadaki, translated by Yannis Goumas and published in the Hellenic Quarterly:
The meal's trimmings, and, Country House.

"Addio del passato" της Λείας Βιτάλη στο Θέατρο Εμπρός

Σύγχρονο Θέατρο

Το πιο πρόσφατο έργο της Λείας Βιτάλη, παρουσιάζει από τις 25 Νοεμβρίου η Εταιρεία Θεάτρου Εμπρός, σε σκηνοθεσία Τάσου Μπαντή, που επίσης σκηνοθετεί για το Εμπρός το έργο της Κάρυλ Τσέρτσιλ "Ενας αριθμός". Το "Αddio del passato" είναι ένα έργο στα όρια της μαύρης κωμωδίας που αναφέρεται στην πιο οδυνηρή και την πιο τρυφερή σχέση της ζωής μας, τη σχέση με τη μητέρα. Ο τίτλος του έργου είναι μια αναφορά στη γνωστή άρια από την "Τραβιάτα" του Βέρντι. Τους ρόλους ερμηνεύουν η Σμαράγδα Σμυρναίου και η Αναστασία Πανταζοπούλου.

Ένα απόγευμα Τετάρτης, μητέρα και κόρη, κλεισμένες στην κουζίνα του σπιτιού τους φτιάχνουν το πατροπαράδοτο κέικ με λεμόνι. Μέσα σ' ένα κλίμα γκροτέσκας τρέλας, παίζουν το επικίνδυνο παιχνίδι της αλήθειας, τραγουδώντας τις αγαπημένες τους άριες από όπερες. Συγχρόνως, με την ίδια ανάλαφρη διάθεση, κατασπαράζουν άγρια η μία την άλλη φέρνοντας στο φως το σκοτεινό "εκείνο" μυστικό τους που δεν τολμούσαν να ομολογήσουν σ' όλη τους τη ζωή. Η κάθε μια από τη μεριά της βιώνει και αναπαριστά διαφορετικές εκδοχές της αλήθειας κάνοντας έτσι ένα ταξίδι αυτογνωσίας μέχρι να κερδηθεί επιτέλους η καθαρτήρια συμφιλίωση.

Το "Addio del passato", που διαδραματίζεται ουσιαστικά στο χώρο της μνήμης, είναι ένα έργο για τις σχέσεις βιασμού μέσα στην οικογένεια, για μυστικά και τραύματα, για ανομολόγητους έρωτες, σκληρές αντιπαραθέσεις και ματαιωμένες προσδοκίες. Με εξαιρετικά λεπτή ψυχολογική διείσδυση στην προσωπικότητα των ηρωίδων, στιγμές ποιητικής απογείωσης, ελαφράδα και χιούμορ, η Λεία Βιτάλη συνθέτει με δεξιοτεχνία ένα απρόβλεπτο σκηνικό παιχνίδι.

Η ταυτότητα της παράστασης

Διάρκεια: 90'
Σκηνοθεσία: Τάσος Μπαντής
Σκηνικά-κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Μουσική: Πλάτων Ανδριτσάκης
Μουσική διδασκαλία: Henri Kergomar
Φωτισμοί: Ηλίας Κωνσταντακόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Αργυρώ Χιώτη
Βιολί: Κατερίνα Τεπελένα
Παίζουν: Σμαράγδα Σμυρναίου, Αναστασία Πανταζοπούλου

"Σόνιετσκα" της Μαρίνας Τσβετάγεβα στο Φούρνο

Θέατρο - Σύγχρονο Ρεπερτόριο

Η Μαρίνα Τσβετάγεβα, μια από τις μεγαλύτερες ποιήτριες της Ρωσίας του 20ού αιώνα, στα τελευταία χρόνια της ζωής της, λόγω της εχθρικής στάσης του κομμουνιστικούς καθεστώτος απέναντι στο έργο της, στράφηκε στην πεζογραφία, αφήνοντάς μας και σ' αυτό το είδος ορισμένα αριστουργηματικά έργα. Ένα από αυτά και η "Ιστορία της Σόνιετσκα", το κύκνειο άσμα της, που γράφτηκε με αφορμή την είδηση του θανάτου της επιστήθιας φίλης της Σοφία Γκόλιντεϊ. Ο Φούρνος παρουσιάζει το έργο για πρώτη φορά στην Ελλάδα, υπό τη μορφή θεατρικής παράστασης, σε σκηνοθεσία και διασκευή της Δήμητρας Κονδυλάκη, από τις 21 Νοεμβρίου 2005 έως τις 3 Ιανουαρίου 2006.

Η αφήγηση της Τσβετάγεβα στο βιβλίο ξετυλίγεται με ελλειπτικό τρόπο, όσο ελλειπτική είναι και η λειτουργία της μνήμης: θραύσματα καθημερινής ζωής, φίλοι, πραγματικά πρόσωπα που δημιουργούν και αγωνίζονται στη δίνη της επανάστασης, το Τρίτο Στούντιο του Θεάτρου Τέχνης και ο επικεφαλής του, αβανγκάρντ σκηνοθέτης Εβγκένι Βαχτάνγκοφ, ο κοινωνικοπολιτικός και καλλιτεχνικός αναβρασμός της εποχής, όλα αυτά περιβάλλουν τις αφοπλιστικές διηγήσεις της ηθοποιού και συνθέτουν ένα λυρικό σύμπαν με κύριους ενορχηστρωτές τον έρωτα, τη φιλία, το θάνατο.

Η "Σόνιετσκα" της Μαρίνας Τσβετάγεβα ζωντανεύει για πρώτη φορά στην ελληνική σκηνή· μαζί της ζωντανεύει η σύντομη αλλά μαγική περίοδος της κοινής ζωής των δυο γυναικών στη μετεπαναστατική Ρωσία -νυχτερινοί περίπατοι στην παγωμένη πόλη, συζητήσεις στο ερειπωμένο αρχοντικό της ποιήτριας, πρόβες από τις "Λευκές Νύχτες" του Ντοστογέφσκι, κωμικοτραγικά στιγμιότυπα μιας οδυνηρής καθημερινότητας, περιοδείες στην επαρχία, έρωτες, αποχαιρετισμοί.

Η Σόνιετσκα απευθύνει στη Μαρίνα τις αγωνίες και τους πόθους της, ενώ αδιάκοπα ταλαντεύεται μεταξύ της αναζήτησης της ηδονής και του φόβου για το θάνατο. 'Ατρωτη από την αϋπνία και την αναμονή, παραμονεύει ακούραστα εκείνο το λεπτό ευδαιμονίας που θα την κάνει ν' αντέξει "λίγο ακόμα" τη ζωή, τους άλλους, τον εαυτό της. Ξέρει καλά, όπως όλοι μας, πως "αυτή είναι η τελευταία φορά που ζει".

Η ταυτότητα της παράστασης

Μετάφραση: Ράνια Τουτουντζή
Δραματουργική σύνθεση-σκηνοθεσία: Δήμητρα Κονδυλάκη
Σκηνικά-κοστούμια: Σοφία Διονυσοπούλου
Μουσική επιμέλεια: Βασίλης Τσόνογλου, Emmanuel Lahaie
Ερμηνεύει: Δέσποινα Σαραφείδου
Voix off: Ρούλα Πατεράκη
Α.Ζ.

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

2005- Περιοδικό η Ποίηση

Η ουλή,

Αντί γι'αστέρι μια ουλή έλαμπε πάνω απ'τη γέννησή μου`
οι πόνοι που δοκίμαζα στο άπηχτο μου σώμα
πίσω με σπρώχναν στο σκοτάδι της αρχής,
μπουσούλαγα στο τίποτα, τα δάχτυλα μικρούτσικα
κρατάγανε το θάνατο, μαύρο γυαλιστερό παιχνίδι.
Δε θυμάμαι πως έγινε κι άνθισα σε πληγή
πως έμαθα να ισορροπώ ανάμεσα στο πύο
και τ'ανοιχτά μου μάτια,
μα εκεί που η μάνα μου λογάριαζε πως σαν το φύλλο στο νερό
θα μ'έπαιρνε αταξίδευτη το ρέμα του θανάτου,
με είδε αναπάντεχα να βγαίνω απ'τα σκοτάδια.
Ποιός ξέρει μέσα σε μια νύχτα τι ανταλλαγές έγιναν,
τί έδωσα, τί πήρα, από τί παραιτήθηκα,
τί υποσχέθηκα και με κράτησε για υπηρέτριά της
η ζωή...
Ήταν εκβιασμός, συμφωνία, απειλή,
να'μαι ευγνώμων θα'πρεπε για το πετσοκομμένο δώρο
της ύπαρξης ή εκδικητική; Να κοιτάω ψηλά
με είχανε διατάξει ή χαμηλά, στη ρίζα της συγγνώμης;
Ποιάς συγγνώμης, γιατί; Ποιο ήταν το βάρος
το τόσο ασήκωτο που πριν καν ξεκινήσω
με είχε εξουθενώσει, ή μήπως άλλο φορτίο ανάλαβα
και κούτσα κούτσα θα το πήγαινα ως το τέλος;

Έζησα κι άρχισα να παίζω.
Μ'εμπιστοσύνη στηριζόμουνα στο μηχάνημα
κι ανέβαινα τις σκάλες.
Στο πατάρι έστησα το βασίλει των ονείρων μου
από κομμένα φιγουρίνια` Φλωρεντία την έλεγα
τη μαγική μου πόλη, κυρίες λεπτεπίλεπτες και κύριοι με καπέλο.
Στην πορτούλα δίπλα ήταν το καζανάκι του μπάνιου,
που ξέσπαγε που και που σαν κεραυνός
πάνω από τις άυλες συνήθειες των ηρώων μου.
Από κάτω ανέβαινε η ζέστα του κόσμου τούτου,
η κουζίνα ολόκληρη με μυρωδιές, θορύβους γνωστούς,
σπιτικές φωνές: Τί ώρα είναι; Καθάρισες πατάτες;
Η κουζίνα και η χάρτινή μου φαντασία,
τόσο νωρίς λοιπόν χαράζονται οι πόλοι;

(επίλογος αέρας, 1990)

Το ποίημα μου "Η ουλή" είναι για μένα, για την αίσθηση που έχω του εαυτού μου, πολύ σημαντικό. Ο λόγος είναι φανερός. Είναι γιατί γεννήθηκε από μια εμπειρία που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη ζωή μου: η αναπηρία μου. Παρ' όλα τα φαινόμενα, εγώ δεν νιώθω ότι αυτή η αναπηρία μού στέρησε κάτι απ' τη νιότη και τη ζωή` το αντίθετο μάλιστα. Η ένταση σε καθετί που ζούσα ήταν αποζημίωση αρκετή.
Ένας άλλος λόγος που διαλέγω αυτό το ποίημα είναι γιατ με οδήγησε σε μιά πολύ χρήσιμη θεωρία για την ποίηση, ίσως και για την τέχνη γενικότερα: Κάθε ποιητής ξεκινάει από μια πληγή. Αυτή η πληγή, όπως ωριμάζει σε ουλή, τον οδηγεί στο ποίημα, συνδυασμένη βέβαια με κάποιο ταλέντο που, όμως, χωρίς την αρχική πληγή ίσως να μην εκδηλωνόταν ποτέ. Αν σκάψεις στη ρίζα κάθε ποιήματος, θα βρεις κάτι που πόνεσε τον ποιητή, σωματικά, ψυχικά, πνευματικά, μια δύσκολη παιδική ηλικία, μια χαμένη πατρίδα, μια απόρριψη στο ξεκίνημα της νιότης, μια ένδεια κάθε λογής. Το ποίημα είναι η θεραπεία και η ανάρρωση μαζί.